چهارشنبه ۲۸/مرداد/۱۳۹۴ در ۰۴:۲۴:۰۹

کارآفرینان خصوصی و سیاستمداران ضد کارآفرین

دکتر محمد طبیبیان، اقتصاددان برجسته ایرانی در دفاع از روش‌ها و اندیشه‌هایی که راه ایران را به سوی سرافرازی هموار می‌کنند تردید نشان نمی‌دهد. او به تازگی با نوشتن مقدمه‌ای بر کتاب «بر پارسیان چه گذشت» این شجاعت را نشان داد که باید از کارآفرینان خصوصی معتقد به فعالیت‌های پاک دفاع کرد و سیاست‌بازان بی‌پروایی که کارآفرینی را مختل می‌کنند را در بوته نقد قرار داد. آنچه می‌خوانید مقدمه دکتر طبیبیان است که در آذرماه ۱۳۹۳ نوشته شده است.
دفاع دکتر طبیبیان از مدیرعامل برکنار شده بانک پارسیان توسط احمدی‌نژاد

سال‌هایی که نظام بانکی کشور دولتی بود، ظرفیت کاری و کارایی بانک‌های دولتی به درجه نگران‌کننده‌ای تنزل یافته بود. نظام بانکی کشور از خدمات روزآمد دنیا مانند خودپرداز، انتقال سریع وجه از طریق کارت بانکی و روش‌های مشابه، انجام خرید از طریق «پوز» مستقر در فروشگاه‌ها، امکان نقل و انتقال وجوه مشتریان بین بانک‌های مختلف در اسرع وفت، خدمات بانکی تلفنی و اینترنتی و مانند آن بی‌بهره بود. طبعا انگیزه چندانی برای تکریم مشتری و یافتن راه‌های ارایه خدمات متعارف، به صورت آسان و سریع نیز مطرح نبود. کسانی که به عنوان مشتری، تجربه برخورد با بانک‌های آن دوران را به یاد می‌آورند موارد بسیاری از تجربیات شخصی را می‌توانند نقل کنند. وجود اینگونه مشکلات سبب شد که تصمیم‌گیرندگان سیاسی به فکر چاره‌جویی برآیند و از زمان دولت هاشمی رفسنجانی مراحل برنامه‌ریزی و طراحی برای رفع این مشکل شروع شد و در زمان دولت خاتمی و تصویب برنامه سوم به نتیجه رسید. در قانون برنامه سوم مجوز قانونی برای تاسیس بانک‌های خصوصی صادر گرددی. چنانکه تجربه نشان داد ایجاد رقابت در فعالیت بانکی با شروع کار بانک‌های خصوصی، خود بهترین عامل برای برانگیختن بانک‌های دولتی به بهبود روش‌های بانکی و معرفی خدمات و محصولات بانکی جدید و تجدیدنظر در روش‌های اداری و تاکید بر مشتری‌مداری بود. این امر اقدامی موثر در ایجاد تحریک عمومی در سیستم بانکی به شمار می‌آمد.
بانک پارسیان یکی از اولین بانک‌های خصوصی بود که تاسیس گردید و در این مورد خدمات عبدالله طالبی، که بنیانگذار این بانک بود قابل توجه و قدردانی است. طالبی، مانند مدیران برخی دیگر از بانک‌های خصوصی جدید، از نسل کارآفرینان متفاوتی بود، در مقایسه با آنچه عرف کارافرینی یا فعالیت بخش خصوصی و تجاری در کشور ما محسوب می‌شد. به این معنی که اهداف این گروه از کارآفرینان این نبود که صرفا زمینه کسب و کار جدیدی فراهم کنند و برای سرمایه‌گذاران سود و بازدهی به ارمغان آورند. بلکه هدف نهایی این گروه ایجاد نهادهای برومند و مقتدر و کارآمد برای کمک به اقتصاد کشور و تامین اهدافی ورای سودآوری صرف بود. چنانکه این شیوه‌ای است که بسیاری از کارآفرینان دنیای مدرن نیز پیگیری می‌کنند. با تلاش طالبی و تیم منتخب او، بانک پارسیان مانند یک بانک مدرن امروزی، از هیچ به وجود آمد. سرمایه آن از منابع مختلف تامین شد، نیروی انسانی آن عمدتا از بین جوانان فارغ‌التحصیل دانشگاهی، آموزش دیدند و استخدام شدند. بانک پارسیان برای بسیاری از مردم، به عنوان مشتری و یا سهامدار، یک تجربه جدید و هیجان‌انگیز در بانکداری را ارایه کرد و این امر نیز موجبات رشد و توسعه سریع آن را فراهم آورد. به معنی واقعی، توجه به «حصه‌داران» یعنی گروه ذی‌نفعان ورای سهامداران در امرمدیریت این بانک (و بسیاری دیگر از بانک‌های خصوصی تازه تاسیس) مورد توجه بود. نه تنها سهامدار بلکه سپرده‌گذار، دریافت‌کننده اعتبار، کارکنان و دولت هر یک ذی‌نفعی تلقی شدند که رسیدگی به حقوق آنها از جایگاه خاص خود در مدیریت، سازماندهی، روش‌ها و سیاست‌های بانک برخوردار گردید. چنانکه به عنوان مثال، روز بعد از تصویب اسناد مالی در مجمع سالانه بانک،‌ مالیات دولت به خزانه واریز می‌شد، و سود سهام سهامداران نیز.
هدف از ایجاد بانک پارسیان توسط بنیانگذاران آن، علاوه بر یک پروژه اقتصادی، ایجاد یک یادبود رفیع و ماندگار و با ارزش برای اقتصاد کشور نیز بود، به همین دلیل نیز ضروری است اینگونه تجربه‌ها مستند و مستدل شده و سرمشق نسل‌های جوان کارآفرین کشور قرار گیرد تا مانند بسیاری از کارآفرین امروزی در کشورهای پیشرفته، اقدامات اقتصادی را صرفا برای هدف محدود سود بردن پیگیری نکنند و آن را به عنوان فرصتی نیز تلقی کنند که اثری ماندگار بر زندگی اجتماعی و اقتصادی ایران و ایرانیان بر جا گذارند، و برای خودشان نیز یادبودی از نام و منش و کنش خبر در تاریخ و روزگاری باشد که همه چیز خواه ناخواه می‌گذرد و فقط اثرات نیک و بد، و نام و ننگ از انسان باقی خواهد ماند. چه بهتر که در این گذرگاه زمان از این فرصت کوتاه برای باقی گذاشتن نمادهای رفیع و تاثیرگذار و نیکو استفاده شود.
در این کتاب که به همت عبدالله طالبی نوشته شده، حوادث و رویدادهای مربوط به ایجاد و دوام بانک پارسیان، تا زمان خروج او از بانک، برشمرده شده است. این کتاب برای کارآفرینان کشور، برای مدیران خصوصی و دولتی، کارشناسان و دانشجویان اقتصاد، مدیریت، حسابداری، بانکداری و رشته‌های مشابه درس‌های باارزشی را دربردارد و خواندنی است.
در این کتاب به خوبی می‌توان دید که چگونه تنگ‌نظری‌ها، ملاحظات شخصی، و بهرینه و رانت‌جویی‌ها می‌تواند کارافرینی را در کشور مختل کند. هنگامی که با زحمت و مرارت شبانه‌روزی یک مجموعه، امکاناتی فراهم می‌شودو سرمایه‌ای از مال مردم انباشت می‌شود چگونه عده‌ای با ترفندپردازی به فکر دست نهادن بر آن و یا بهرینه‌جویی از ان برمی‌آیند. چگونه برخی سیاست‌بازان سعی می‌کنند بدون توجه به هزینه انسانی و اقتصادی اقامات خود، هر اقدامی را در جهت اهداف خویش انجام دهند و نسبت به عواقب آن نیز بی‌پروا باشند. چنان که مواردی از این رویکردها در این کتاب برشمرده شده است. همچنین در این کتاب می‌بینیم که چگونه برخی قضات باوجدان، مدیران و کارمندان دولتی شریق و استوار و روزنامه‌نگاران و نشریات بیدار و برخوردار از مسوولیت اجتماعی، در جهت روشن شدن حقایق و خنثی شدن نقشه‌ها اقدام کردند. با وجود این که برای خود آنان نیز در آن ایستادگی‌ها هزینه حرفه‌ای و برخی مرارت‌ها مطرح بود. در این بین نیز درسی است برای کلیه شهروندان و خصوصا روشنفکران و تحصیلکرده‌ها که اقدامات از نوع اول را نکوهش و اقدامات نوع دوم را ستایش کنیم تا به تدریج شرایط برای بازتر و روان‌تر شدن و امنیت کارافرینی در کشور و محدودتر شدن میدان بهرینه‌جویی اقتصادی و سیاسی و محدود شدن شرایط ایجاد مضیقه برای کارافرینان، فراهم شود.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *