بیکاری یکی از مهمترین معضلات اقتصادی جهان است. برای مبارزه با بیکاری باید کار ایجاد شود. و کار، بر خلاف تصوری که بعضی دارند، نه به وسیله دولتها، که به وسیله کارفرماها ایجاد می شود.

طی چند دهه اخیر نظریه بازی ها از حیطه های مهم بررسی و تحقیق در اقتصاد و ریاضیات بوده که از کاربرد وسیع در زمینه های مختلف نیز بر خوردار شده است. متن حاضر تلاشی است برای معرفی این رشته و برخی از کار برد های آن. طبعآ نگارنده سعی نموده مطلب را به سادگی و اختصاز ارائه نموده تا قابل استفاده توسط مخاطبین وسیع تری قرار گیرد. این کار می تواند مقدمه ای برای ارائه مطالب تخصصی تر در زمینه های مختلف پژوهش و کار برد این زمینه مهم از علم اقتصاد باشد. 

تفاوت های موجود در درآمد متوسط کارگران در کشورهای مختلف جهان مسئله قابل تأملی است. برای مثال، در حالی که تولید ناخالص داخلی واقعی به ازای هر کارگر در کشور بورکینافاسو حدود 1000 دلار می باشد این رقم در کشور آمریکا به بیش از 77000 دلار رسیده است. اینکه چطور در جهان بازار محور کنونی می تواند چنین تفاوت چشمگیری در تولید ناخالص داخلی به ازای هر کارگر وجود داشته باشد، در حال حاضر سؤالی کلیدی بشمار می رود.

علم متداول اقتصاد عموما حول مبادلات اقتصادی شکل گرفت که معمولا برای دو طرف سود آور بوده و حالت برد-برد را برقرار می کند. اما اخیرا بخشی از اقتصاددانان به موضوعی متمایل شده اند ماهیت آن متفاوت از حالت یاده شده است و این موضوع منازعات نظامی هم در سطح بین المللی و هم در سطح کشوری و درون کشوری است. این تحقیقات و مطالعات تا جایی گسترش یافته که امروز به صراحت از اصطلاح "اقتصاد منازعات"(Economics of conflict) و "اقتصاد دفاع(Defense economics) سخن گفته می شود در حالیکه پیش از این مسئله جنگ و منازعات تنها مورد مطالعه محققین علوم سیاسی قرار داشت.

پرسشی که در این مقاله مطرح می کنیم، موضوعی است که امروزه مورد توجه بسیاری از اقتصاددانان است. سوال این است که چرا در برخی از کشورهای در حال توسعه اصلاحات اقتصادی در قوانین یا نهادها، کارایی خود را نشان داده اما در برخی وضعیت تغییر نکرده است؟ این اصلاحات که شامل خصوصی سازی، کاهش موانع تجاری، اصلاح نظام مالیاتی، کاهش یارانه ها و ... می شوند، به طور مثال در بسیاری از اقتصاد های قاره آفریقا (وان دی وال، 2001) و آمریکای لاتین (ولاسکو، 2005) موفق نبوده اند. در واقع نظام تصمیم گیری در این اقتصادها با وجود آنکه به سمت اقتصاد بازار حرکت کرده و اصلاحات را به صورت قانون درآورده است اما در صحنه عمل، نتایج نظری مورد انتظار حاصل نشده است. کنکاش پیرامون این مساله هدف مقاله حاضر است.

دنیای اقتصادسنجی دائما در حال گسترش است. روشهای اقتصادسنجی نیز بسیار پیشرفته تر شده اند. با وجود این، منوی مدرن روش های اقتصادسنجی حتی برای کسانی که مهارت فراوانی در کار با اعداد دارند، مغشوش و گیج کننده به نظر میرسد. خوش بختانه تمامی اقلام این منو به یک اندازه مهم و ارزشمند نیستند؛ چرا که برخی از اقلام عجیب و غریب این منو به نحوی غیره ضروری پیچیده بوده و حتا "خطرناک" اند. افزون بر این، روش های اساسی  اقتصادسنجی کاربردی (applied econometrics) عمدتا  بدون تغییر مانده اند. البته تفسیر این ابزارهای اساسی دقیق تر شده است. کتاب اقتصادسنجی کم خطر (Mostly Harmless Econometrics) که نویسندگانش (Angrist & Pischke) آن را یک کتاب همراه می دانند، از این منظر به اقتصادسنجی می نگرد و سعی دارد که جنبه کاربردی تر و، به زعم خودشان، کم خطر تر اقتصادسنجی را باز نمایی کند. بنا بر این، این کتاب می تواند راهنمای جیبی یک محقق تجربی درباره ضروریات  اقتصادسنجی یک تحقیق باشد.

سیاست مداری که بر پایه ی نسخه های کینز عمل می کند،‌ اهمیتی به این مساله نمی دهد که درمان موفق وی در طولانی مدت باعث ایجاد بیکاری بیشتر خواهد شد. چرا که آن هنگام دیگر او در مسند قدرت نیست و او مورد مواخذه قرار نخواهد گرفت. کسانی که مواخذه می شوند نه ایجاد کنندگان تورم بلکه متوقف کنندگان آن اند. چه تله ای برای سیستم دموکراتیک می توانست از این هولناک تر باشد؟ بنابراین تنها امید ما برای داشتن یک سیستم پولی باثبات یافتن راهی برای محافظت از پول در برابر سیاست است.

در نگاه اول دین مسیح دین آخرت و ناظربه رستگاری فردی است وزندگی اجتماعی و سیاسی درآن چندان جایی ندارد. توصیه به نوع دوستی،گذشت،نیکوکاری وکمک به مستمندان که پیام اصلی و اولیه مسیحیت را تشکیل می دهد،روی اخلاق و رفتار فرد مسیحی تاکید می ورزد و کاری به نظام اجتماعی و سیاسی ندارد. در انجیل از قول عیسی مسیح خطاب به جوان توانگر آمده است:"برو آنچه داری بفروش و به فقیران بخش تا در آسمانها گنج یابی،پس آنگاه بیا و از پس من روان شو."(انجیل متی:19/21)یا در خصوص خطر ثروت می گوید:"درآمدن به ملکوت آسمانها بر توانگر دشوار خواهدبود،گذشتن شتر از روزن سوزن آسانتر است تا در آمدن توانگر به ملکوت آسمانها."(انجیل متی:19/24)حال پرسش این است که جوامع ثروتمند و مدرن غربی با اقتصاد مبتنی بر نظام بازار چگونه از دل چنین دینی بیرون آمدند؟         

یکی از نتایج رویکرد FDA حجم زیاد و شاید افراطی شواهد لازم برای آن است که بتوان داروها را به طور قانونی به بازار عرضه کرد. در دسامبر 2003 یکی از کمیته‌های مشورتی FDA با تایید استفاده از آسپرین برای پیشگیری از حملات قلبی اولیه مخالفت نمود.

کلیهر خیلی خوب می‌داند که وظیفه با خبر بودن رییس‌جمهور از اوضاع و احوال مردم آمریکا چقدر سخت است. هر روز ده‌ها هزار نامه، ایمیل و فاکس وارد کاخ سفید می‌شود. چند صد تا از آنها گلچین شده و در هر روز کاری روی میز گرد چوبی در دفتر کلیهر مدیر اداره نامه‌نگاری کاخ سفید قرار می‌گیرد.

انرژی منبعی اساسی است و بدون آن بقیه‌ منابع نمی‌توانند تولید یا مصرف شوند. حتی انرژی هم انرژی می‌خواهد: نفت، گاز یا زغال‌سنگ بدون انرژی‌ که آن را استخراج کند، قابل استفاده نیست و نمی‌تواند ابزارها و ماشین‌آلات مورد نیاز را نیرو بخشد. توربین‌های بادی یا پنل‌های خورشیدی را که قرار است جایگزین سوخت‌های فسیلی شوند نیز نمی‌توان بدون صرف انرژی تولید کرد.

موج علوم اجتماعی پاپ (عامه‌پسند) در دهه اخیر خیزش قابل‌توجهی داشته است. همه از این موضوع خوشحال نیستند. اخیرا با پروفسوری مصاحبه می‌کردم که تخصصش در ارزیابی سیاست‌ها است.  او از این موضوع که سیاستمداران به کتاب‌های علمی پاپ که داده‌هایشان اکثرا نادقیق و مغلوط است، استناد می‌کنند به شدت عصبانی بود. یک ساعت بعد، داشتم با سیاستمداری مصاحبه می‌کردم که از یک کتاب علمی مردم پسند که به تازگی خوانده بود، با هیجان و علاقه صحبت می‌کرد. اگر فقط می‌توانستم این دو را به هم معرفی کنم، تقابل شان دیدنی می‌شد.

اغلب اقتصاد‌دانان برای توضیح دلیل نوسانات اقتصادی از نوعی نظریه پولی بهره می‌گیرند. ساده‌ترین مدل درباره این نوسانات که پیش از این به آن اشاره کردم، این است که عرضه پول، قیمت‌ها را تعیین می‌کند، قیمت‌ها نرخ دستمزد واقعی را تعیین می‌کنند (زیرا دستمزد‌های اسمی چسبندگی دارند)، نرخ دستمزد واقعی، تقاضا برای نیروی کار را مشخص می‌کند و تقاضا برای نیروی کار، ‌اشتغال و تولید را معین می‌سازد.

اگر گفته شود اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده، مهم‌ترین و مفیدترین اقدام اقتصادی دولت در سال‌های اخیر بوده است، سخنی به گزاف نگفته‌ایم. اگرچه اجرای این کار بزرگ سختی‌های خود را نیز دارد.

پس از طرح‌ این دیدگاه که باید به جمعیت ‌ایران افزوده شود، نقدهای متعددی بر ‌این دیدگاه مطرح و در رسانه‌های مختلف منعکس شد. به‌رغم همه‌این نقدها، ظاهرا ‌این دیدگاه به اجرا در آمده و مقرر شده است از نیمه شعبان پرداخت‌هایی در ‌این راستا صورت گیرد تا انگیزه‌ای برای افزایش جمعیت فراهم شود.

تجار همواره صنف موثری در شکل‌دهی مناسبات اجتماعی-‌سیاسی هستند. در دوران مدرن نیز همواره اثرگذار بوده‌اند و خیلی وقت‌ها پیشرو در طلب مطالبات مدنی. اما پدیده‌ای که در سال‌های اخیر شاهدیم، شکل‌گیری نسل جدیدی از بازرگانان است که از نظر ماهوی با اسلاف خویش متفاوت هستند. میزان بالای واردات کشور (اعم از رسمی و غیررسمی) در یک دهه اخیر به چنان رکورد بی‌نظیری رسیده است که بررسی این موضوع را مهم می‌کند که واردکنندگان کیستند؟ چه افرادی در رقم 50-60 میلیارد دلار در سال شراکت دارند؟ آیا آنها تجاری حرفه‌ای هستند یا بازرگانانی ساخته و پرداخته سیاست و سیاستگذاران؟

وبلاگ‌نویسی از پدیده‌های جدید و مهم اجتماعی، سیاسی و اقتصادی است که با اتکا به اینترنت ممکن شده است. اقتصاددانان زیادی هم برای انتقال افکار خود و هم برای ایجاد رابطه ای نزدیک و پویا با دانشجویان به طور مرتب در وبلاگ‌های خود یادداشت می‌نویسند. «وبلاگ بکر- پوسنر» یکی از مهم‌ترین وبلاگ‌های اقتصادی است که از دسامبر 2004 در آدرس http://www.becker-posner.blog.com آغاز به کار کرد.

انتشار اطلاعات محرمانه و اسناد جنگ افغانستان در سایت اینترنتی ویکی‌لیکس شاید یکی از تعارض‌های اصلی جهان امروز باشد.